Safranın Tarihi, Gizemi ve Kültürel Mirası – Kültür Rehberi (PDF, 64 Sayfa)

On Dört Gün mü, On Dört Hafta mı?

Popüler metinlerde 1374’teki Basel “Safran Savaşı”nın on dört hafta sürdüğü yazılır. Bu kitabın araştırmasında bunu destekleyen bir kaynak bulunamadı; bölgesel kaynak on dört günden söz ediyor. Kleopatra’nın safranlı banyoları, Büyük İskender’in safranla iyileşen yaraları ya da yakılarak cezalandırılan sahteciler de benzer biçimde kaynağına bakılması gereken anlatılardır. Safranın Tarihi, Gizemi ve Kültürel Mirası, safranın hikâyesini anlatırken her bilginin neye dayandığını gösterir.

Kitapta neler var?

• Köken: Tohum vermeyen kısır bir çiçeğin bilmecesi, üç takım kromozom ve yabani atanın izleri, adın dillerdeki yolculuğu.
• Tunç Çağı: Yaklaşık MÖ 1600’e tarihlenen Akrotiri’nin safran toplayan kızları, Knossos, Lineer B tabletlerindeki safran muhasebesi, Mısır ve Mezopotamya.
• Antik dünya: Homeros’ta safran, Krokos ve Smilaks mitosu, safran rengi giysiler, antik bilim adamlarının safranı, Roma’da gösteriş, Anadolu’nun antik safranı.
• İslam dünyası ve İpek Yolu: Safranın adı, İslam dünyasında kullanımı, Keşmir, Çin ve Endülüs.
• Orta Çağ Avrupası: Para yerine safran, Basel ve Safran Savaşı, Nürnberg’in safran denetimi (Safranschou), İngiltere’de Saffron Walden, İrlanda ve Pennsylvania.
• Osmanlı: Saray helvahanesi, imaretlerin zerdesi, Tokat’ın safranı, defterlerde Safranbolu, gezginlerin gözünden safran, düşüş ve yeniden doğuş.
• Renk ve simge: Boya olarak safran, ressamın safranı, giysinin dili, Budist cüppesi tartışması, bayraktaki safran, renk adını veren zerde.
• Günümüz: Avrupa’nın çekilişi, İran’ın yükselişi, üretim rakamlarının neden tutmadığı, menşe adları ve Türkiye’nin yeri.
• Efsaneler: Antik çağ, Orta Çağ ve Osmanlı rivayetleri ile yer adlarına dair anlatıların kanıt durumu.

Bu kitabı farklı kılan ne?

• Efsane ile belge ayrı: Doğrulanmamış anlatılar metinden atılmaz, ama ayrı bir bölümde ve kanıt durumuyla birlikte anlatılır.
• Rakamların neden çeliştiğini açıklar: Dünya ve bölge üretim rakamlarının kaynaktan kaynağa neden bu kadar farklı olduğunu gösterir.
• Anadolu’ya ayrı yer: Osmanlı kayıtları, Tokat ve Safranbolu, Erbaa Safran’ın da içinde bulunduğu bölgenin safran geçmişini kaynaklarıyla anlatır.

Kimler için?

Tarih ve kültür meraklıları, öğretmenler ve öğrenciler, rehberler, safranı hikâyesiyle birlikte anlatmak isteyen üreticiler, şefler ve içerik üreticileri.

İlgili rehberler

• Safran ile Mutfak Rehberi ve Tarif Kitapçığı: Süleymaniye İmareti’nin zerdesinden paellaya 36 kaynaklı tarif
• Safranın Kullanım Alanları: safranın bugünkü kullanım alanları, kalite ve sağlık araştırmaları
• Açık Arazide Safran Yetiştiriciliği: dört bin yıllık bitkinin bugün tarlada nasıl yetiştirildiği

Sık sorulan sorular

Kitabı nasıl alacağım?
Ödemeden sonra indirme bağlantısı e-postanıza gönderilir. Bağlantıya “Hesabım > İndirmeler” bölümünden de ulaşabilirsiniz.

Safranbolu adını safrandan mı alıyor?
Kitabın 6.5 ve 9.4 numaralı bölümleri Safranbolu’nun Osmanlı defterlerindeki safran kayıtlarını ve adın kökenine dair anlatıların kanıt durumunu ele alır. Bugünkü üretim için Karabük’te Safran Yetiştiriciliği yazımıza bakabilirsiniz.

Tokat’ta safran tarihte de var mıydı?
Evet; 6.4 numaralı bölüm Osmanlı kayıtlarındaki Tokat safranını anlatır. Bugün Tokat’ta üretim için Tokat’ta Safran Yetiştiriciliği yazımızı okuyabilir, Erbaa’daki tarlamızın sezon kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Safran bitkisi nereden geliyor?
Köken tartışması kitabın ilk bölümündedir. Kısa bir özet için Safran Nedir? Tarihi, Kökeni ve Değerinin Sırrı ve Crocus sativus L. Tanıma Rehberi yazılarımıza bakın. Bugünkü üretici ülkeler için: İran, Hindistan, İspanya ve Türk Safranı Farkları.

Erbaa Safran’ı tanımak için Hakkımızda sayfamızı, tüm rehberler için Üretici Rehberleri sayfasını ziyaret edin.